Voertuigdata onder controle: wat de EU Data Act betekent voor dealers en fleetowners

Voor dealers en fleetowners betekent dit een fundamentele verschuiving: voertuigdata valt formeel onder hun zeggenschap, maar operationeel blijkt de toegang vaak complex. Wie verantwoordelijk is voor de data, moet er ook op voorbereid zijn. Dit artikel zet op een rij wat er precies is veranderd met de Data Act, welk impact het heeft voor dealers en fleetowners en welke concrete situaties in 2026 spelen rond datarechten, aansprakelijkheid en samenwerking in de keten. 

Wat is de EU Data Act eigenlijk? 

De Data Act is Europese wetgeving die gebruikers van verbonden producten (zoals auto’s) meer controle geeft over de data die deze producten genereren. Dit zijn de kernpunten: 

• Toegang tot data: Gebruikers (zoals bestuurders, fleetowners en dealers) hebben recht op inzage in data die hun voertuigen genereren. 

• Datadeling verplicht mogelijk maken: Fabrikanten zijn verplicht data, onder voorwaarden, te delen met derde partijen zoals onderhoudsbedrijven, verzekeraars en mobiliteitsapps. 

• Beveiligingseisen: Zowel persoonlijke als niet-persoonlijke data vallen onder strikte beveiligingsnormen zoals encryptie en toegangsbeheer. 

• Interoperabiliteit: Data moet beschikbaar zijn in een standaard formaat, geschikt voor hergebruik en overdraagbaarheid. 

Deze regels zijn niet vrijblijvend. Wie data wil benutten óf doorgeven, moet kunnen aantonen dat het veilig, transparant en in lijn met de wet gebeurt.

Voertuigdata: daar ben je verantwoordelijk voor 

De Data Act maakt van gebruikers de formele data-eigenaren. Dat klinkt abstract, maar de gevolgen zijn zeer concreet. 

• Een dealer met demo-auto’s of voorraadmodellen is vaak tijdelijk “gebruiker”, en dus juridisch eigenaar van de voertuigdata. 

• Een fleetowner wordt verantwoordelijk voor het beheer van data zoals ritgegevens, foutcodes en onderhoudsstaten. 

Voorbeeld: Een dealer die batterijstatus of foutcodes ontvangt voor een gebruikte EV, moet nu kunnen aantonen op welke grond die data verwerkt en gedeeld wordt. Bijvoorbeeld met een universeel onderhoudsnetwerk. 

De data is van jou, maar je hebt er (nog) geen grip op 

Veel data zit nog steeds opgesloten in gesloten OEM-platforms. Maar de Data Act doorbreekt dit monopolie. 

Nu kunnen gebruikers: 

• Eisen dat voertuigdata wordt doorgestuurd naar een zelfgekozen dienstverlener. 

• Verwachten dat data beschikbaar is in een bruikbaar en overdraagbaar formaat (bv. via API of standaard datastructuur zoals ISO ExVe of COVESA VSS). 

Voorbeeld: Een fleetowner met voertuigen van meerdere merken wil overstappen naar één fleetmanagementsysteem. Dankzij de Data Act kan hij eisen dat data uit verschillende OEM-systemen wordt samengevoegd in één interface. 

Voertuigdata delen: jij draagt de verantwoordelijkheid 

De Data Act maakt datadeling mogelijk, maar niet vrijblijvend. Dealers en fleetowners moeten kunnen aantonen: 

• Welke data gedeeld wordt, met wie en waarom. 

• Dat gevoelige gegevens (zoals locatie of rijstijl) alleen gedeeld worden met expliciete toestemming. 

Voorbeeld: Een fleetowner koppelt zijn voertuigen aan een externe onderhoudspartner die proactief onderhoud uitvoert op basis van live voertuigdata. Als deze derde partij data gebruikt voor andere doeleinden (bijvoorbeeld commerciële profilering) of er treedt een datalek op, dan kan de fleetowner mede aansprakelijk worden gesteld tenzij uit audittrails, contracten en logging blijkt dat hij de juiste afspraken heeft gemaakt en controlemechanismen heeft ingebouwd. 

Controle over data, zonder dat het complex wordt 

De reflex op nieuwe regels is vaak: een extra tool, portaal of formulier. Maar de Data Act vraagt om governance, niet om meer bureaucratie. 

Denk aan: 

• Duidelijke rollen: wie mag wat zien en doen met de data? 

• Transparante workflows: bv. digitale overdracht van voertuiginformatie bij aflevering. 

• Gecontroleerde toegang: bv. tijdelijk toegang geven aan transporteurs tot laadstatus of locatie. 

Voorbeeld: Een transporteur die een lading nieuwe elektrische auto’s aflevert bij een dealer, krijgt tijdelijk toegang tot de laadstatus van de batterij van elk voertuig. Zo worden verrassingen voorkomen bij het lossen van de EV’s en wordt transparantie in de keten verhoogd. 

En hoe zit het met deel- en huurauto’s? 

Niet elke gebruiker is een eigenaar. Bij deelmobiliteit en huurauto’s ligt de verantwoordelijkheid anders: 

• Korte termijn huur (autoverhuur): De verhuurder is formeel gebruiker van het voertuig en dus verantwoordelijk voor de data. De huurder heeft alleen recht op inzicht of gebruik als dat contractueel is vastgelegd. 

• Operationele lease of langdurige huur: De fleetowner of berijder is de feitelijke gebruiker. Deze partij mag op grond van de Data Act data opvragen en laten delen met derden. 

• Deelauto’s (carsharing): De exploitant van het deelplatform is de juridische gebruiker. Individuele gebruikers (die via een app een rit boeken) hebben geen eigendomsrechten op de voertuigdata. Wél hebben zij rechten onder de AVG, zoals inzage of correctie bij persoonsgebonden data (bv. ritgeschiedenis of locatie). 

Let op: De Data Act en de AVG bestaan naast elkaar. Dat betekent: ook als je geen eigenaar bent van de data, kun je via de AVG wel aanspraak maken op jouw persoonlijke gegevens. 

Waarom dit alles ertoe doet 

De Data Act is geen IT-wet, maar een economische spelregel. Het doel: eerlijkere concurrentie, transparante toegang tot data en innovatie stimuleren. In de automotive-sector betekent dat: 

• Dealers kunnen merkoverstijgend onderhoud aanbieden. 

• Fleetowners krijgen betere grip op hun datastromen en compliance. 

• Autotransporteurs krijgen dankzij datadeling realtime inzicht in voertuigstatus, wat fouten bij overdracht vermindert. Resultaat: een soepeler proces en transparantere communicatie. 

Voor wie nu al investeert in data governance, interoperabiliteit en heldere afspraken, ligt er een voorsprong. De auto van morgen is niet alleen connected, maar onderdeel van een data keten waarin vertrouwen, controle en samenwerking het verschil maken.